Asosiy matnga o'tish
16-Noyabr, Dushanba
Huquq va xizmatlar 3 daqiqa o'qish

Radarlar tekshirilmoqda: noto‘g‘ri tezlik jarimasiga qanday e’tiroz bildiriladi

Ustundagi tezlikni qayd etuvchi kameralar — radar jarimalari va ularni tekshirish mavzusi
Foto: Unsplash / Andrew Heald

Yo‘l harakati xavfsizligi xizmati mamlakatdagi barcha radarlar va qo‘zg‘almas foto-video qayd etish qurilmalarini tekshiruvdan o‘tkazmoqda.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Bunga ijtimoiy tarmoqlarda radarlar tezlikni oshirib ko‘rsatayotgani haqidagi shikoyatlar sabab bo‘ldi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Tezlik uchun jarima 440 ming so‘mdan 6,6 million so‘mgacha bo‘lgani uchun noto‘g‘ri o‘lchov haydovchiga qimmatga tushishi mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

Radarlar nima uchun tekshirilmoqda?

Tekshiruv radarlar tezlikni haqiqatdagidan yuqori qayd etayotgani va ayrim joylarda noqonuniy ishlatilayotgani haqidagi xabarlardan keyin boshlandi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

Yo‘l harakati xavfsizligi xizmati ma’lum qilishicha, qurilmalar barcha hududlarda maxsus jihozlangan avtomobillar yordamida tekshirilmoqda.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Ishga O‘zbekiston milliy metrologiya instituti mutaxassislari ham jalb qilingan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Radarning texnik talablarga mosligi, tezlikni qanchalik aniq o‘lchashi va qonuniy o‘rnatilgani ko‘rib chiqiladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

Tekshiruv natijalari hozircha rasman e’lon qilinmagan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Kamchilik aniqlansa, mas’ul shaxslarga nisbatan choralar ko‘rilishi aytilgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

Tezlikni oshirganlik uchun jarima qancha?

Jarima tezlik qanchaga oshirilganiga qarab 1 BHMdan 15 BHMgacha, ya’ni hozirgi BHM (440 ming so‘m) bo‘yicha 440 ming so‘mdan 6,6 million so‘mgacha belgilanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

Bu miqdorlar Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 1283-moddasida belgilangan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Jarimani 15 kun ichida to‘lasangiz 50 foizi, 30 kun ichida to‘lasangiz 70 foizi undiriladi (kodeksning 3321-moddasi).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Quyidagi jadvalda so‘mdagi miqdorlarni hisoblab chiqdik:⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

Tezlik oshirilgan miqdor Jarima To‘liq 15 kunda (50%) 30 kunda (70%)
20 km/soatgacha 1 BHM 440 000 220 000 308 000
20–40 km/soat 5 BHM 2 200 000 1 100 000 1 540 000
40–60 km/soat 9 BHM 3 960 000 1 980 000 2 772 000
60 km/soatdan ortiq 15 BHM 6 600 000 3 300 000 4 620 000

Boshqa jarimalarni ham BHM kalkulyatori orqali so‘mga aylantirib ko‘rish mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

1 BHM = 440 000 so‘m (2026-yil 1-sentyabrdan).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Asos: Prezidentning 2026-yil 23-iyundagi PF-115-son Farmoni.

Radar bir necha kilometrga adashsa, bu qancha pulga tushadi?

Ba’zan bir necha kilometrlik farq jarimani 1 BHMdan 5 BHMga, ya’ni 440 ming so‘mdan 2,2 million so‘mga ko‘tarib yuborishi mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

Qonunda qurilma va spidometr xatoligini hisobga olib, qayd etilgan tezlikdan soatiga 5 kilometr chegirib tashlanishi belgilangan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Misol uchun, ruxsat etilgan tezlik 70 km/soat bo‘lgan yo‘lda radar 96 km/soat qayd etsa, 5 km chegirilgach 91 km/soat qoladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Bu 21 km/soatlik oshirish bo‘lib, 5 BHM — 2,2 million so‘m jarima.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

Agar radar tezlikni 3 km/soatga oshirib ko‘rsatgan bo‘lsa (haqiqatda 93 km/soat), chegirmadan keyin 88 km/soat qoladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Bu 18 km/soatlik oshirish — 1 BHM, ya’ni 440 ming so‘m.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Shu bitta holatda farq 1,76 million so‘mni tashkil etadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Shuning uchun chegaraga yaqin qayd etilgan holatlarda qaror tafsilotlarini diqqat bilan tekshirish kerak.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

Jarima noto‘g‘ri deb hisoblasangiz nima qilish kerak?

Jarima to‘g‘risidagi qaror nusxasini olgan kundan boshlab 10 kun ichida shikoyat berishingiz mumkin (kodeksning 316-moddasi).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

  1. Qarordagi ma’lumotlarni tekshiring: avtomobil raqami, joy, vaqt, ruxsat etilgan va qayd etilgan tezlik.
  2. Qarorda shikoyat berish muddati va tartibi ko‘rsatilishi shart (kodeksning 309-moddasi) — shikoyatni o‘sha tartibda yuboring.
  3. Dalil to‘plang: videoregistrator yozuvi, navigator yoki GPS ma’lumotlari, guvohlar.
  4. Muddatni uzrli sabab bilan o‘tkazib yuborgan bo‘lsangiz, uni tiklashni so‘rash mumkin — sababni hujjat bilan asoslang.

Foto-video orqali qayd etilgan qoidabuzarlik uchun javobgarlik avtomobil egasiga yuklanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Biroq shikoyat ko‘rib chiqilganda o‘sha paytda mashinani boshqa shaxs boshqargani aniqlansa yoki avtomobil egasining ixtiyoridan qonunga xilof ravishda chiqib ketgan bo‘lsa, egasi javobgarlikdan ozod qilinadi (171-modda).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ To‘lanmagan jarimalar oqibati haqida jarima 60 kunda to‘lanmasa nima bo‘lishi haqidagi maqolamizda yozganmiz.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

Shikoyat qilsangiz, 50 foizlik chegirma saqlanadimi?

Yo‘q.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Qaror ustidan shikoyat yoki protest berilsa, jarimani yengillashtirilgan tartibda (50 yoki 70 foiz) to‘lash imkoniyati qo‘llanilmaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

Demak, qaror qilishdan oldin hisoblab ko‘rish kerak.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Masalan, 5 BHMlik jarimani 15 kun ichida 1,1 million so‘mga yopish mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Shikoyat rad etilsa, to‘liq 2,2 million so‘m to‘lanadi — ya’ni 1,1 million so‘m ortiqcha.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Dalilingiz kuchli bo‘lsa, shikoyat o‘zini oqlaydi; aks holda chegirmadan foydalanish arzonroq bo‘lishi mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠

Shuni ham bilish kerakki, foto-video orqali qayd etilgan holatda jazo qoidabuzarlik sodir bo‘lgan kundan boshlab bir oydan kechiktirmay qo‘llanishi kerak.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠ Yaqinda mobil radarlar oldiga “Radar” belgisini qo‘yish talabi ham bekor qilingan edi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌⁠‌⁠⁠