Toshkentda ijaraga arzon uy taklif qilgan soxta e’lonlar orqali 10 nafardan ortiq fuqaro aldangani aniqlandi. Gumonlanuvchilar OLX.uz va Telegram’da e’lon berib, oldindan to‘lov olgach, aloqani uzgan. Uy ijaraga olmoqchi bo‘lganlar pul o‘tkazishdan oldin nimalarni tekshirishi kerakligini tushuntiramiz.
Ichki ishlar vazirligining Kiberjinoyatlarga qarshi kurashish departamenti ma’lum qilishicha, holat Toshkent shahrining Bektemir tumanida aniqlangan. Ikki nafar gumonlanuvchi kvartira, hovli va dala hovlilarni bozor narxidan ancha arzonga ijaraga berish haqida soxta e’lonlar joylagan.
Ular o‘zini uy egasi, rieltor yoki vositachi sifatida tanishtirgan. Yozishma davomida “joyni band qilib qo‘yish” uchun oldindan pul so‘ralgan. Pul tushgach, aloqa uzilgan.
Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, jabrlanganlar 10 nafardan ortiq. Tezkor tadbirlar davomida 8 ta mobil telefon, 15 ta SIM-karta va 16 ta bank kartasi olingan. Ish yuzasidan Jinoyat kodeksining 168-moddasi 3-qismi (firibgarlik) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan, tergov davom etmoqda.
Firibgarlar qanday ishlaydi?
Sxema oddiy: bozordan arzon narxdagi jozibali e’lon, shoshiltirish va uyni ko‘rsatmasdan oldindan to‘lov talab qilish. Pul kartaga o‘tishi bilan “uy egasi” javob bermay qo‘yadi.
Bunday e’lonlarda odatda quyidagi belgilar uchraydi:
- narx shu hududdagi o‘xshash uylardan sezilarli darajada past;
- “bu uyni yana bir necha kishi so‘rayapti, bugun band qilmasangiz ketadi” degan bosim;
- uyni ko‘rsatish turli bahonalar bilan keyinga suriladi;
- pul uy egasining emas, boshqa shaxsning kartasiga so‘raladi;
- muloqot faqat messenjerda, uchrashuvdan qochiladi.
Oldindan pul to‘lash kerakmi?
Yo‘q, uyni o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rmaguningizcha va egasini tekshirmaguningizcha oldindan pul o‘tkazmang. Bu departamentning asosiy tavsiyasi.
Haqiqiy uy egasi uyni ko‘rsatishdan bosh tortmaydi. “Band qilish uchun” so‘ralgan kichik summa ham aynan shu sxemaning asosiy qismi bo‘lib chiqishi mumkin.
Uy egasini qanday tekshirish mumkin?
Uy egasining shaxsini va mulkka egaligini hujjat orqali tekshiring: pasportdagi ism-familiya mulk hujjatidagi ism bilan bir xil bo‘lishi kerak. Vositachi bilan ishlasangiz, egasi bergan ishonchnomani ko‘rishni so‘rang.
- Uyni ko‘ring. Kvartiraga kiring, kalit haqiqatan ham sizga ko‘rsatayotgan odamda ekaniga ishonch hosil qiling.
- Hujjatlarni so‘rang. Pasport va mulkka egalikni tasdiqlovchi hujjat (kadastr hujjati) asl nusxada ko‘rsatilsin.
- Yozma shartnoma tuzing. Ijara muddati, oylik to‘lov, depozit va kommunal to‘lovlar kim zimmasida ekani yozib qo‘yilsin.
- Pulni egasining o‘ziga to‘lang. Karta egasining ismi shartnomadagi ism bilan mos kelishini tekshiring.
- Shaxsiy ma’lumotlarni ehtiyot qiling. Notanish odamga pasportingiz suratini yubormang — bunday ma’lumotlar internetga sizib chiqib, firibgarlikda ishlatilishi mumkin.
Uy sotib olishda ham shunga o‘xshash xavf bor: pul quruvchiga qachon o‘tishini belgilovchi eskrou hisobvaraqlari haqidagi qonun loyihasi ham aynan xaridorni himoya qilishga qaratilgan.
Aldanib qolsangiz, nima qilish kerak?
Darhol ichki ishlar organlariga (102) murojaat qiling va bankingizga o‘tkazma haqida xabar bering. Qancha tez murojaat qilinsa, pulni kuzatish imkoniyati shuncha yuqori bo‘ladi.
- yozishmalar, e’lon va telefon raqamining skrinshotlarini saqlab qo‘ying;
- pul o‘tkazilgan karta raqami va to‘lov chekini saqlang;
- e’lonni joylangan platformaga (OLX.uz, Telegram) shikoyat qiling.
Onlayn firibgarlikning boshqa turlari haqida ham ogoh bo‘lish foydali — masalan, firibgarlar nomiga rasmiylashtirilgan onlayn kreditlar bo‘yicha undirish tartibi alohida belgilangan.
Departament fuqarolarni shubhali ijara e’lonlariga ishonmaslikka chaqirdi. Rasmiy ogohlantirishlar departamentning Telegram kanalida e’lon qilib boriladi.
Davomi: Onlayn qimor va tanishuv firibgarligi: Toshkentda 72 kishi ushlandi
