Asosiy matnga o'tish
21-Noyabr, Shanba
Jamiyat 3 daqiqa o'qish

Gazsiz hududlarda elektr limiti 350 kVt·soat: oila oyiga qancha tejaydi

Xonadonning elektr energiyasi o‘lchagichi va kabel — gazsiz hududlarda elektr limiti
Foto: Unsplash

Tabiiy gaz yo‘q yoki yetib borishi qiyin hududlarda isitish mavsumida elektr energiyasining bazaviy me’yori oyiga 200 kVt·soatdan 350 kVt·soatga oshirildi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Bu me’yor ichidagi har bir kVt·soat 650 so‘mdan, undan ortig‘i esa 900 so‘mdan hisoblanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Oyiga 350 kVt·soat va undan ko‘p sarflaydigan oila har oy 37 500 so‘m kam to‘laydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

O‘zgarish Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 31-oktyabrdagi 601-son “Yoqilg‘i-energetika sohasida bozor tamoyillariga o‘tishda aholini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlarini amalga oshirish mexanizmlari to‘g‘risida”gi qarori bilan kiritilgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Qaror 2026-yil 1-noyabrdan kuchga kirgan, ya’ni noyabr oyi iste’moli yangi me’yor bo‘yicha hisoblanishi kerak.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

350 kVt·soatlik me’yor kimlarga tegishli?

Me’yor tabiiy gaz ta’minoti mavjud bo‘lmagan hamda gaz yetib borishi qiyin hududlardagi xonadonlarga qo‘llanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Gazlashtirilgan hududlarda va isitish mavsumidan tashqari oylarda bazaviy me’yor avvalgidek 200 kVt·soat bo‘lib qoladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, mamlakatda qariyb 4 million xonadonga tabiiy gaz quvuri yetib bormagan, ular suyultirilgan gazdan foydalanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Yana 600 mingdan ortiq xonadon gaz yetib borishi qiyin hududlarda joylashgan va qishda barqaror gaz olmaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Uyni isitish xarajati qishda birinchi navbatda ana shu oilalarga og‘ir tushadi: 15-noyabrdan suyultirilgan gaz 2,5 baravar qimmatlashgani sababli ko‘pchilik elektr isitgichga o‘tishni o‘ylamoqda.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Isitish mavsumi qaysi oylarni o‘z ichiga oladi?

Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Xorazm viloyatida isitish mavsumi oktyabrdan fevralgacha, qolgan hududlarda noyabrdan fevralgacha davom etadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Qaror 1-noyabrdan kuchga kirgani uchun 2026-yilda barcha hududlarda oshirilgan me’yor noyabrdan qo‘llanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Mart oyidan boshlab gazsiz hududlarda ham me’yor yana 200 kVt·soatga qaytadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Oyiga qancha tejaladi?

Me’yor 150 kVt·soatga oshgani uchun aynan shu hajm 900 so‘mlik narxdan 650 so‘mlik narxga o‘tadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Farq: 150 × (900 − 650) = 37 500 so‘m.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Bu oyiga mumkin bo‘lgan eng katta tejamdir; u oyiga 350 kVt·soat va undan ko‘p sarflaydigan oilalarga to‘liq tegadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Hisob-kitob qarorning 1-ilovasidagi tariflar asosida qilingan (xonadonlar uchun, QQS bilan): bazaviy me’yor ichida 650 so‘m, me’yordan 500 kVt·soatgacha 900 so‘m, 501–1 000 kVt·soat oralig‘ida 1 100 so‘m.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Quyidagi sarf hajmlari misol tariqasida olingan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Oylik sarf Avval (me’yor 200) Hozir (me’yor 350) Tejam
250 kVt·soat 175 000 so‘m 162 500 so‘m 12 500 so‘m
300 kVt·soat 220 000 so‘m 195 000 so‘m 25 000 so‘m
350 kVt·soat 265 000 so‘m 227 500 so‘m 37 500 so‘m
500 kVt·soat 400 000 so‘m 362 500 so‘m 37 500 so‘m
800 kVt·soat 730 000 so‘m 692 500 so‘m 37 500 so‘m

Misol uchun, 500 kVt·soat sarflaydigan oila avval 200 kVt·soat uchun 130 000 so‘m va qolgan 300 kVt·soat uchun 270 000 so‘m to‘lardi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Endi 350 kVt·soat uchun 227 500 so‘m va qolgan 150 kVt·soat uchun 135 000 so‘m to‘laydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Mavsum bo‘yicha hisoblaganda, noyabr–fevral (4 oy) davomida oyiga 350 kVt·soatdan ko‘p sarflaydigan oila 150 000 so‘m tejaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Qoraqalpog‘iston va Xorazmda keyingi mavsumdan boshlab isitish davri 5 oy bo‘lgani uchun bu summa 187 500 so‘mgacha yetadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ayni paytda elektr bilan isitishning o‘zi arzon emasligini ham hisobga olish kerak: uyni isitishda qaysi yoqilg‘i arzonroq tushishi sarf hajmiga bog‘liq.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Imtiyoz uchun ariza yozish kerakmi?

Qarorda xonadon egasining alohida ariza berishi nazarda tutilmagan: me’yor tasdiqlangan ro‘yxat asosida qo‘llanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ro‘yxat Energetika vazirligi, “Hududgaztaminot” AJ va hududiy elektr tarmoqlari korxonalarining takliflari asosida tuziladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Gazlashtirilmagan xonadonlar ro‘yxatini Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari har yili tasdiqlaydi, so‘ng u elektr va gaz yetkazib beruvchi korxonalarga yuboriladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Hisob to‘g‘ri chiqqanini qanday tekshirish mumkin?

Noyabr oyi hisobida birinchi 350 kVt·soat 650 so‘mdan hisoblangan bo‘lishi kerak.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Tekshirish tartibi quyidagicha:⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

  1. Oylik hisobdagi sarf hajmini va qaysi narxda hisoblanganini ko‘ring.
  2. Agar 200 kVt·soatdan keyingi har bir kVt·soat 900 so‘mdan hisoblangan bo‘lsa, xonadoningiz tasdiqlangan ro‘yxatga kirmagan bo‘lishi mumkin.
  3. Bu holda tuman hududiy elektr tarmoqlari korxonasiga, so‘ngra tuman (shahar) hokimligiga ro‘yxatga kiritish va qayta hisob-kitob qilish to‘g‘risida yozma murojaat qiling.
  4. Murojaatga xonadonga gaz quvuri yetib bormaganini yoki gaz ta’minoti barqaror emasligini tasdiqlovchi ma’lumot bo‘lsa, uni ham ilova qiling.

Kam ta’minlangan oilalar uchun qo‘shimcha kompensatsiya bormi?

Ha.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ijtimoiy reyestrdagi oilalar hamda reyestrda bo‘lmasa ham oila a’zosi boshiga o‘rtacha oylik daromadi eng kam iste’mol xarajatlarining 2 baravaridan (1 430 000 so‘m) oshmaydigan oilalarga bazaviy me’yor narxi bilan yuqori narx o‘rtasidagi farq qoplanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Gazlashtirilmagan hududlarda bu hisob ham 350 kVt·soat hajmida yuritiladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Mexanizm 2028-yil 1-aprelgacha uzaytirildi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Reyestrda bo‘lmagan oilalarning mezonga mosligi davlat axborot tizimlari orqali elektron tekshiriladi; mos kelsa, kompensatsiya to‘g‘risidagi qaror keyingi oydan avtomatik shakllantiriladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Elektr bilan bir qatorda boshqa yoqilg‘i turlariga ham yordam saqlanib qolgan: ko‘mir uchun yiliga 600 ming so‘mgacha kompensatsiya 2029-yil 1-yanvargacha uzaytirildi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Nargiza O‘ktamova
Muallif
Iqtisodiyot va moliya mavzularidagi yangiliklar hamda tahliliy maqolalar muallifi: narxlar, soliqlar, bank xizmatlari, davlat budjeti va ularning oila hamyoniga ta’siri.

Mavzuga oid

Jamiyat