Asosiy matnga o'tish
19-Noyabr, Payshanba
Huquq va xizmatlar 3 daqiqa o'qish

Uyda harorat 20 darajadan past bo‘lsa: isitish to‘lovi qancha kamayadi

Deraza yonidagi oq isitish radiatori — uyda harorat va isitish to‘lovi
Foto: Unsplash

Ko‘p kvartirali uyda isitish mavsumida xona harorati kamida 20 daraja bo‘lishi kerak, kunduzi undan pasayishga yo‘l qo‘yilmaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Harorat me’yordan past bo‘lgan har bir soat va har bir daraja uchun isitish to‘lovi 0,15 foizga kamaytirilishi qoidalarda belgilangan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Buning uchun esa sovuqni rasman qayd ettirish kerak.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Bu talablar Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 15-iyuldagi 194-son qarori bilan tasdiqlangan ko‘p kvartirali uylarda issiqlik ta’minoti xizmatlari ko‘rsatish qoidalarida yozilgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Qoidalarning ilovasida xizmat sifati va sifatsiz xizmat uchun to‘lov qanday kamayishi alohida ko‘rsatilgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Uyda harorat me’yori necha daraja?

Isitish davrida turar joy xonasida havo harorati kamida 20°C bo‘lishi kerak.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Tunda, soat 22:00 dan 06:00 gacha, me’yordan ko‘pi bilan 3 daraja pasayishga ruxsat beriladi; kunduzi esa haroratning pasayishiga yo‘l qo‘yilmaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Davlat xizmatlari portalidagi tushuntirishga ko‘ra, 1995-yilgacha qurilgan ko‘p qavatli uylarda me’yor 20°C, biroq bunday uyning isitish tizimi rekonstruksiya qilinmagan bo‘lsa, kamida 18°C hisoblanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Bir muhim shart bor: bu talablar xonada issiqlikni saqlash choralari – derazalar, balkon va kirish eshiklarini zichlashtirish – bajarilgan hamda tashqi havo harorati tizim loyihasida hisoblangan haroratdan past tushmagan holatda qo‘llanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Isitish necha soat o‘chib qolishi mumkin?

Isitish mavsumida kecha-kunduz uzluksiz bo‘lishi kerak; tanaffus bir oy davomida jami 24 soatdan oshmasligi lozim.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Undan ortiq har bir soat uchun shu oy to‘lovi 0,15 foizga kamayadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Isitish to‘liq o‘chgan vaqt uchun harorat bo‘yicha alohida kamaytirish qo‘llanmaydi – bunda faqat tanaffus qoidasi ishlaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Hayot va sog‘liqqa xavf, mol-mulkka zarar yetishining oldini olish yoki favqulodda holatlar sababli to‘xtatilgan isitish uchun qayta hisob-kitob qilinmaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Holat Ruxsat etilgan chegara To‘lov qancha kamayadi
Kunduzi xona sovuq 20°C dan past bo‘lmasligi kerak Har bir soat × har bir daraja uchun 0,15%
Tunda (22:00–06:00) xona sovuq Me’yordan 3 darajagacha past Chegaradan oshsa, xuddi shu tartibda
Isitish butunlay o‘chgan Oyiga jami 24 soatgacha 24 soatdan ortiq har bir soat uchun 0,15%

To‘lov qancha kamayishi mumkin?

Kamayish soat va darajaga qarab hisoblanadi, shuning uchun uzoq davom etgan sovuq oylik to‘lovni sezilarli kamaytiradi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Quyidagi raqamlar shartli misol – o‘z to‘lovingizni kvitansiyadagi summaga qo‘yib hisoblang.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Aytaylik, oylik isitish to‘lovi 250 000 so‘m.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Bir oy davomida jami 100 soat kunduzi xonada 17°C bo‘lgan, ya’ni me’yordan 3 daraja past:⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

  • kamayish: 100 soat × 3 daraja × 0,15% = 45%;
  • pul hisobida: 250 000 × 0,45 = 112 500 so‘m kam to‘lanadi.

Agar isitish oy davomida jami 40 soat o‘chgan bo‘lsa, ruxsat etilgan 24 soatdan 16 soat ortiq: 16 × 0,15% = 2,4%, ya’ni 250 000 so‘mlik to‘lovdan 6 000 so‘m kamayadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Markaziy isitish ishlamasa, ko‘pchilik gaz yoki boshqa yoqilg‘iga o‘tadi – bunda qaysi yoqilg‘i bilan isitish arzonroq tushishini ham hisobga olgan ma’qul.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Sovuq bo‘lsa qayerga shikoyat qilinadi?

Avval uyga xizmat ko‘rsatuvchi boshqaruv kompaniyasiga va issiqlik yetkazib beruvchiga yozma murojaat qiling.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Qoidalarga ko‘ra, yetkazib beruvchi ariza olingach, 18 soat ichida vakilini yuborib, dalolatnoma tuzishi shart.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

  1. Xonadagi haroratni bir necha marta, sana va vaqt bilan o‘lchab, rasmga oling.
  2. Boshqaruv kompaniyasi va issiqlik yetkazib beruvchiga yozma ariza bering.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Toshkentda isitish bo‘yicha murojaat qabul qiladigan qisqa raqamlar va Telegram-bot ishlaydi.
  3. Yetkazib beruvchi vakili ishtirokida dalolatnoma tuzilishini talab qiling: unda harorat, vaqt va yetkazilmagan issiqlik miqdori qayd etiladi.
  4. Dalolatnoma nusxasini oling – iste’molchi uni 18 soat ichida olish huquqiga ega.
  5. Dalolatnoma asosida to‘lovni qayta hisoblashni talab qiling.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Natija bo‘lmasa, Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasiga (71-207-48-00, qo‘shimcha 1159; yagona raqam 71-207-47-00) yoki Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligiga murojaat qilish mumkin.

Dalolatnomasiz to‘lov kamaytiriladimi?

Qoidalardagi tartib dalolatnomaga tayanadi: yetkazilmagan issiqlik miqdori iste’molchi va ijrochi vakillari ishtirokida aniqlanib, dalolatnomada qayd etiladi, yetkazib beruvchi esa shu miqdorni qoplashi yoki keyingi hisob-kitoblarda inobatga olishi kerak.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Iste’molchi shartnomada belgilanganidan ortiqcha tanaffuslar vaqti uchun haq to‘lamaslik, neustoyka va qayta hisob-kitob talab qilish huquqiga ega.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Shuning uchun sovuq kunlarni og‘zaki emas, yozma va hujjat bilan qayd ettirish muhim.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Markaziy isitishga ulanmagan xonadonlar uchun boshqa yordam turlari bor: masalan, ko‘mir uchun kompensatsiya arizasi alohida tartibda ko‘rib chiqiladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠