Moped yoki skuterni haydovchilik guvohnomasisiz boshqargan shaxsga hozir 2 200 000 so‘m jarima solinadi, guvohnomasi bo‘lmagan odamga uni haydashga ruxsat bergan egasiga esa 13,2 million so‘m. Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksdagi asosiy jarimalarni amaldagi bazaviy hisoblash miqdori bilan so‘mga o‘girib chiqdik va elektr samokatga qaysi qoidalar tegishli ekanini ajratdik.
Bu ma’lumot moped, skuter va kichik mototransport egalari, ayniqsa yetkazib berish xizmatlarida ishlaydigan kuryerlar, shuningdek farzandiga skuter olib bergan ota-onalar uchun muhim.
Barcha jarimalar bazaviy hisoblash miqdori (BHM) orqali belgilanadi. 2026-yil 1-sentyabrdan BHM 440 000 so‘m, shuning uchun jarima = BHM soni × 440 000 so‘m. Boshqa summalarni BHM kalkulyatorida hisoblash mumkin.
Skuter uchun qaysi guvohnoma kerak?
Moped va skuterni boshqarish uchun A1 toifali guvohnoma kerak; A, B, C yoki D toifasi borlar alohida A1 olmasdan ham boshqara oladi. A1 kichik toifasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 25-oktyabrdagi 676-son qarori bilan 2026-yil 1-yanvardan joriy etilgan.
Bu toifani olish uchun avtomaktabda o‘qish shart emas: nazariy va amaliy imtihonni to‘g‘ridan to‘g‘ri topshirish mumkin, nazariy testda 20 ta savoldan 16 tasiga to‘g‘ri javob berish kifoya (boshqa toifalarda 18 ta). Bu yengilliklar moped va skuter egalarining tanqidlaridan so‘ng kiritilgan.
2026-yil 30-martdagi 125-son qaror bilan yo‘l harakati qoidalariga “kichik hajmdagi mototransport vositalari” tushunchasi kiritildi. Bular — tezligi soatiga 25 kilometrgacha, dvigatel hajmi 25 sm³ gacha yoki elektr quvvati 0,25 kilovattgacha bo‘lgan vositalar. Ularni boshqarish uchun ham A1 toifasi talab qilinadi.
Guvohnomasiz haydash uchun jarima qancha?
Moped yoki skuterni guvohnomasiz boshqarish 5 BHM, ya’ni 2 200 000 so‘m jarimaga sabab bo‘ladi (MJtK 135-moddasi 2-qismi). Quyidagi jadvalda kodeksdagi asosiy jarimalarni amaldagi BHM bo‘yicha hisobladik.
| Qoidabuzarlik | MJtK moddasi | BHM | So‘mda (BHM 440 000) |
|---|---|---|---|
| Guvohnomasiz yoki shu toifaga huquqi yo‘q holda boshqarish | 135-modda 2-qism | 5 | 2 200 000 |
| Boshqarish huquqidan mahrum etilgan shaxs boshqarsa | 135-modda 3-qism | 50 | 22 000 000 |
| Guvohnoma yoki ro‘yxatdan o‘tkazish hujjati yonida bo‘lmasa | 135-modda 1-qism | 1 | 440 000 |
| Huquqi yo‘q shaxsga boshqarishga yo‘l qo‘yish | 140-modda 1-qism | 30 | 13 200 000 |
| Ro‘yxatdan o‘tkazilmagan transport vositasini yo‘lga chiqarish | 139-modda 1-qism | 2 | 880 000 |
| Moped haydovchisi motoshlem kiymasa | 125-modda 1-qism | ogohlantirish yoki 0,5 | 220 000 gacha |
| Chiroq va nur qaytargichsiz yurish, skuterda odam tashish | 138-modda 5-qism | 0,5 | 220 000 |
| Svetofor va yo‘l belgilariga bo‘ysunmaslik | 138-modda 1-qism | ogohlantirish yoki 1/3 | 146 667 gacha |
| Mast holda skuter, moped yoki samokat haydash | 138-modda 6-qism | 3 | 1 320 000 |
Haydovchida biometrik pasport yoki ID-karta bo‘lsa, kodeksning 135-moddasiga ko‘ra ro‘yxatdan o‘tkazish guvohnomasi va sug‘urta kabi hujjatlarni o‘zi bilan olib yurishi shart emas.
BHM oshgani jarimaga qanchalik ta’sir qildi?
BHM 412 000 so‘mdan 440 000 so‘mga oshgani uchun har bir jarima ham 6,8 foizga qimmatlashdi. Masalan, guvohnomasiz haydash uchun 5 BHM avval 2 060 000 so‘m edi, hozir 2 200 000 so‘m — 140 000 so‘m ko‘p.
Boshqarishni huquqi yo‘q odamga topshirganlik uchun 30 BHM esa 12 360 000 so‘mdan 13 200 000 so‘mga, ya’ni 840 000 so‘mga oshdi. Kodeksdagi BHM soni o‘zgarmagan, faqat bitta BHM qiymati ko‘tarilgan.
Elektr samokat uchun ham guvohnoma kerakmi?
Yo‘q, oddiy elektr samokat uchun guvohnoma talab qilinmaydi. Yo‘l harakati xavfsizligi xizmati 2026-yil aprelida A1 talabi elektr samokat, elektr skeytbord, segvey, monog‘ildirak kabi shaxsiy harakatlanish vositalariga taalluqli emasligini ma’lum qilgan.
Biroq samokat haydovchisi ham jarimadan to‘liq ozod emas. Kodeksning 138-moddasi “individual harakatlanish vositalari”ga ham tegishli: chiroq va nur qaytargichsiz yurish yoki samokatda odam tashish 220 000 so‘m, mast holda haydash 1 320 000 so‘m, yo‘l belgilari va svetoforga bo‘ysunmaslik ogohlantirish yoki 146 667 so‘mgacha jarimaga olib keladi.
Bu sizga qanday ta’sir qiladi?
Eng katta xavf — boshqaruvni boshqa odamga berish. Shartli misol: do‘kon egasi mopedni guvohnomasi yo‘q yordamchisiga yetkazib berish uchun berdi. Yordamchiga 2 200 000 so‘m, mopedni bergan egaga esa 13 200 000 so‘m jarima solinishi mumkin. Jami 15,4 million so‘m — bu oyiga 4 million so‘m ishlaydigan kuryerning qariyb to‘rt oylik daromadi.
Nazorat ham kuchaygan. Yo‘l harakati xavfsizligi xizmati ma’lumotiga ko‘ra, 2026-yilning 9 oyida moped va skuter ishtirokida 563 ta yo‘l-transport hodisasi sodir bo‘lgan, 89 kishi halok bo‘lgan, 488 kishi jarohatlangan. Shu davrda bunday haydovchilarning 4 312 ta qoidabuzarligi qayd etilgan. Jarimani o‘z vaqtida to‘lamaslik ham qimmatga tushadi: 60 kun ichida to‘lanmagan jarima uchun transport jarima maydonchasiga olib ketilishi mumkin.
Jarimadan qochish uchun nima qilish kerak?
Moped, skuter yoki kichik mototransport egasi uchun amaliy tartib:
- Vositangiz turini aniqlang. Texnik hujjatidagi tezlik, dvigatel hajmi yoki quvvatga qarang: oddiy elektr samokatmi, kichik mototransportmi yoki moped va skutermi.
- Guvohnomangizni tekshiring. A, B, C yoki D toifasi bo‘lsa, A1 shart emas. Yo‘q bo‘lsa, A1 imtihoni uchun YHXXning hududiy ro‘yxatdan o‘tkazish va imtihon olish bo‘linmasiga murojaat qiling.
- Ro‘yxatdan o‘tkazing. Moped va skuter YHXXning hududiy bo‘linmasida davlat ro‘yxatidan o‘tkaziladi va alohida davlat raqam belgisi beriladi.
- Jihozlang. Chiroq, nur qaytargich va motoshlem bo‘lsin; skuter yoki samokatda yo‘lovchi tashimang.
- Boshqaruvni bermang. Xodim yoki farzandingizda tegishli toifa bo‘lmasa, unga vositani topshirmang — bu eng qimmat jarima.
Jarima haqidagi xabarnoma va to‘lov holatini my.gov.uz orqali tekshirish mumkin.



