Asosiy matnga o'tish
20-Noyabr, Juma
Pul va iqtisodiyot 3 daqiqa o'qish

Ta’lim krediti 14 foiz: 60 mln so‘mlik qarz uchun oyiga qancha to‘lanadi

Ta’lim krediti mavzusi: talaba qo‘lidagi bitiruvchi akademik qalpog‘i
Foto: Unsplash / RUT MIIT

Kontrakt asosida o‘qiyotgan talaba uchun imtiyozli ta’lim krediti yiliga 14 foiz, ayollar uchun esa foizsiz.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ammo yigit bilan qiz bir xil summani olsa ham, to‘laydigan puli deyarli ikki baravar farq qiladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Quyida 60 mln so‘mlik shartli misolda oyma-oy hisob, ariza tartibi va muddatlarni keltiramiz.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ochiq ma’lumotlarga ko‘ra, banklar 2021-yildan 2026-yilning 9 oyigacha 663,7 ming talabaga 7,69 trln so‘m ta’lim krediti ajratgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Qarz oluvchilarning 77,7 foizi xotin-qizlar.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Bir talabaga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha kredit ham oshgan: 2026-yilning 9 oyida 525,9 mlrd so‘m 30 507 talabaga berilgan, ya’ni har biriga o‘rtacha 17,2 mln so‘m (525,9 mlrd ÷ 30 507).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ 2021-yilda bu ko‘rsatkich 9,2 mln so‘m edi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Imtiyozli ta’lim krediti foizi qancha?

Yigitlar uchun foiz Markaziy bankning asosiy stavkasiga teng, hozir yiliga 14 foiz; xotin-qizlar uchun kredit foizsiz, foizni davlat jamg‘armasi to‘laydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Oliy ta’lim vazirligi tushuntirishicha, asosiy stavka pasaysa, kredit foizi ham pasayadi, oshsa — o‘zgarmaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Asosiy qarz o‘qish tugaganidan keyin 7-oydan boshlab 7 yil davomida qaytariladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ariza 5 ish kunida ko‘rib chiqiladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

60 mln so‘mlik kredit uchun oyiga qancha to‘lanadi?

Yigit annuitet usulida oyiga taxminan 1,12 mln so‘m, qiz esa 714 ming so‘m to‘laydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Hisob shartli misol asosida: kontrakt yiliga 15 mln so‘m, 4 yillik bakalavriat, har yili kontraktning 100 foizi kreditdan to‘lanadi — jami 60 mln so‘m.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Yigit uchun foiz kredit berilgan kundan hisoblanadi va to‘lanadi (bu shart bank shartlarida ko‘rsatilgan).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Shuning uchun u o‘qish davrida ham faqat foiz to‘laydi:⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

  • 1-kurs: 15 mln × 14% ÷ 12 = 175 ming so‘m oyiga;
  • 2-kurs: 30 mln uchun — 350 ming so‘m;
  • 3-kurs: 45 mln uchun — 525 ming so‘m;
  • 4-kurs va o‘qishdan keyingi 6 oy: 60 mln uchun — 700 ming so‘m.

O‘qish davrida jami 21 mln, imtiyozli 6 oyda yana 4,2 mln so‘m foiz to‘lanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Keyin 60 mln so‘m 84 oyda qaytariladi: annuitetda oyiga 1 124 401 so‘m, 7 yilda jami 94,4 mln so‘m.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Qizda foizni jamg‘arma to‘laydi, shuning uchun u faqat asosiy qarzni qaytaradi: 60 mln ÷ 84 oy = 714 286 so‘m oyiga.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

60 mln so‘m kredit (shartli misol) Yigit (14%) Qiz (foizsiz)
O‘qish davridagi oylik to‘lov 175–700 ming so‘m 0
O‘qishdan keyingi 6 oy 700 ming so‘m 0
Keyingi 7 yil, oyiga 1,12 mln so‘m 714 ming so‘m
Jami foiz ≈59,6 mln so‘m 0
Jami to‘lanadigan summa ≈119,6 mln so‘m 60 mln so‘m

Agar bank differensial usulni taklif qilsa, yigitning birinchi oylik to‘lovi 1,41 mln so‘mdan boshlanib, oxirida 723 ming so‘mgacha kamayadi, 7 yillik foiz esa 34,4 mln o‘rniga 29,8 mln so‘m bo‘ladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ O‘z summangizni kredit kalkulyatorida hisoblab ko‘rishingiz mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Hisob taxminiy.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Sug‘urta, komissiya va boshqa to‘lovlar bank shartlariga bog‘liq — aniq jadvalni bankdan oling.

Kredit kontraktning hammasini qoplaydimi?

1-kursda — ha, kontrakt summasining to‘liq miqdori beriladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ 2-kursdan boshlab o‘rtacha bahosi 3 dan past talabaga kontraktning ko‘pi bilan 80 foizi beriladi, qolgan 20 foizni talabaning o‘zi to‘laydi; Ijtimoiy himoya yagona reyestridagi oilalar farzandlariga bu cheklov qo‘llanmaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Imtiyozli kredit faqat kunduzgi ta’lim uchun.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Sirtqi, kechki, masofaviy ta’lim va superkontrakt uchun u berilmaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Pul talabaning kartasiga emas, to‘g‘ridan-to‘g‘ri OTM hisobiga o‘tkaziladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Bu tizim kontrakt to‘lovini yengillashtirish bo‘yicha boshqa takliflar bilan birga ishlaydi — masalan, faol fuqarolarga kontraktning 5 foizini qoplash taklif etilgan, ammo u hali loyiha bosqichida.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ta’lim kreditiga qanday ariza topshiriladi?

Ariza onlayn — talim-krediti.mf.uz tizimi yoki my.gov.uz portalidagi 677-xizmat orqali topshiriladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Qadamlar:⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

  1. OTM bilan to‘lov-kontrakt shartnomasini oling (kontrakt.edu.uz va HEMIS’da ma’lumotingiz bo‘lishi kerak).
  2. Bankni tanlab, onlayn ariza to‘ldiring.
  3. Ta’minot hujjatini tayyorlang: kafil, sug‘urta polisi yoki garov.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Bank talabi — kredit summasining kamida 125 foizi miqdorida.
  4. Ijtimoiy himoya yagona reyestridagi oila farzandi bo‘lsangiz, ma’lumotnomani ilova qiling — bunday oilalardan ta’minot talab qilinmaydi.
  5. Ariza 5 ish kunida ko‘rib chiqiladi, ma’qullansa bank pulni OTMga o‘tkazadi.

Kim uchun foydaliroq?

Qizlar uchun imtiyozli kredit amalda foizsiz bo‘lib, kontraktni bo‘lib to‘lashning eng arzon yo‘li.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Yigitlar uchun 14 foiz tijorat kreditlaridan past, ammo o‘qish davrida ham har oy foiz to‘lash kerakligini oldindan hisobga olgan ma’qul: yuqoridagi misolda 4-kursda bu oyiga 700 ming so‘m.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Talabalar soni 1,65 milliondan oshgan bir paytda ta’lim krediti olayotganlar soni kamaygan: 2023-yilda 234,4 ming talaba kredit olgan bo‘lsa, 2026-yilning 9 oyida — 30,5 ming.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Rushana Ziyadullayeva
Muallif
Jurnalist, kopirayter va PR mutaxassisi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ O‘zbekiston davlat jahon tillari universitetini “Axborot xizmati xodimi, jurnalist” mutaxassisligi bo‘yicha tamomlagan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Faoliyatini 2020-yilda universitetning axborot-resurs markazida boshlagan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Keyin “Nuroniy” gazetasida muxbir bo‘lib ishlagan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ O‘zbekiston Jurnalistlari ijodiy uyushmasida mutaxassis, “Maktabda biologiya” jurnalida mas’ul muharrir lavozimlarida ishlagan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Yoshlar ishlari agentligida ham faoliyat yuritgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ 2023-yildan “University of Business and Science” universitetida matbuot kotibi va katta kopirayter.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Hozir “Sakura books” nashriyotining bosh muharriri.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ FasTracKids bolalar akademiyasi uchun ham kontent tayyorlaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Reklama va imij roliklari ssenariylari, ijtimoiy tarmoq kontenti, press-relizlar va PR materiallari yozadi.