Ko‘p kvartirali uyda isitish mavsumida xona harorati kamida 20 daraja bo‘lishi kerak, kunduzi undan pasayishga yo‘l qo‘yilmaydi. Harorat me’yordan past bo‘lgan har bir soat va har bir daraja uchun isitish to‘lovi 0,15 foizga kamaytirilishi qoidalarda belgilangan. Buning uchun esa sovuqni rasman qayd ettirish kerak.
Bu talablar Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 15-iyuldagi 194-son qarori bilan tasdiqlangan ko‘p kvartirali uylarda issiqlik ta’minoti xizmatlari ko‘rsatish qoidalarida yozilgan. Qoidalarning ilovasida xizmat sifati va sifatsiz xizmat uchun to‘lov qanday kamayishi alohida ko‘rsatilgan.
Uyda harorat me’yori necha daraja?
Isitish davrida turar joy xonasida havo harorati kamida 20°C bo‘lishi kerak. Tunda, soat 22:00 dan 06:00 gacha, me’yordan ko‘pi bilan 3 daraja pasayishga ruxsat beriladi; kunduzi esa haroratning pasayishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Davlat xizmatlari portalidagi tushuntirishga ko‘ra, 1995-yilgacha qurilgan ko‘p qavatli uylarda me’yor 20°C, biroq bunday uyning isitish tizimi rekonstruksiya qilinmagan bo‘lsa, kamida 18°C hisoblanadi.
Bir muhim shart bor: bu talablar xonada issiqlikni saqlash choralari – derazalar, balkon va kirish eshiklarini zichlashtirish – bajarilgan hamda tashqi havo harorati tizim loyihasida hisoblangan haroratdan past tushmagan holatda qo‘llanadi.
Isitish necha soat o‘chib qolishi mumkin?
Isitish mavsumida kecha-kunduz uzluksiz bo‘lishi kerak; tanaffus bir oy davomida jami 24 soatdan oshmasligi lozim. Undan ortiq har bir soat uchun shu oy to‘lovi 0,15 foizga kamayadi.
Isitish to‘liq o‘chgan vaqt uchun harorat bo‘yicha alohida kamaytirish qo‘llanmaydi – bunda faqat tanaffus qoidasi ishlaydi. Hayot va sog‘liqqa xavf, mol-mulkka zarar yetishining oldini olish yoki favqulodda holatlar sababli to‘xtatilgan isitish uchun qayta hisob-kitob qilinmaydi.
| Holat | Ruxsat etilgan chegara | To‘lov qancha kamayadi |
|---|---|---|
| Kunduzi xona sovuq | 20°C dan past bo‘lmasligi kerak | Har bir soat × har bir daraja uchun 0,15% |
| Tunda (22:00–06:00) xona sovuq | Me’yordan 3 darajagacha past | Chegaradan oshsa, xuddi shu tartibda |
| Isitish butunlay o‘chgan | Oyiga jami 24 soatgacha | 24 soatdan ortiq har bir soat uchun 0,15% |
To‘lov qancha kamayishi mumkin?
Kamayish soat va darajaga qarab hisoblanadi, shuning uchun uzoq davom etgan sovuq oylik to‘lovni sezilarli kamaytiradi. Quyidagi raqamlar shartli misol – o‘z to‘lovingizni kvitansiyadagi summaga qo‘yib hisoblang.
Aytaylik, oylik isitish to‘lovi 250 000 so‘m. Bir oy davomida jami 100 soat kunduzi xonada 17°C bo‘lgan, ya’ni me’yordan 3 daraja past:
- kamayish: 100 soat × 3 daraja × 0,15% = 45%;
- pul hisobida: 250 000 × 0,45 = 112 500 so‘m kam to‘lanadi.
Agar isitish oy davomida jami 40 soat o‘chgan bo‘lsa, ruxsat etilgan 24 soatdan 16 soat ortiq: 16 × 0,15% = 2,4%, ya’ni 250 000 so‘mlik to‘lovdan 6 000 so‘m kamayadi.
Markaziy isitish ishlamasa, ko‘pchilik gaz yoki boshqa yoqilg‘iga o‘tadi – bunda qaysi yoqilg‘i bilan isitish arzonroq tushishini ham hisobga olgan ma’qul.
Sovuq bo‘lsa qayerga shikoyat qilinadi?
Avval uyga xizmat ko‘rsatuvchi boshqaruv kompaniyasiga va issiqlik yetkazib beruvchiga yozma murojaat qiling. Qoidalarga ko‘ra, yetkazib beruvchi ariza olingach, 18 soat ichida vakilini yuborib, dalolatnoma tuzishi shart.
- Xonadagi haroratni bir necha marta, sana va vaqt bilan o‘lchab, rasmga oling.
- Boshqaruv kompaniyasi va issiqlik yetkazib beruvchiga yozma ariza bering. Toshkentda isitish bo‘yicha murojaat qabul qiladigan qisqa raqamlar va Telegram-bot ishlaydi.
- Yetkazib beruvchi vakili ishtirokida dalolatnoma tuzilishini talab qiling: unda harorat, vaqt va yetkazilmagan issiqlik miqdori qayd etiladi.
- Dalolatnoma nusxasini oling – iste’molchi uni 18 soat ichida olish huquqiga ega.
- Dalolatnoma asosida to‘lovni qayta hisoblashni talab qiling. Natija bo‘lmasa, Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasiga (71-207-48-00, qo‘shimcha 1159; yagona raqam 71-207-47-00) yoki Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligiga murojaat qilish mumkin.
Dalolatnomasiz to‘lov kamaytiriladimi?
Qoidalardagi tartib dalolatnomaga tayanadi: yetkazilmagan issiqlik miqdori iste’molchi va ijrochi vakillari ishtirokida aniqlanib, dalolatnomada qayd etiladi, yetkazib beruvchi esa shu miqdorni qoplashi yoki keyingi hisob-kitoblarda inobatga olishi kerak.
Iste’molchi shartnomada belgilanganidan ortiqcha tanaffuslar vaqti uchun haq to‘lamaslik, neustoyka va qayta hisob-kitob talab qilish huquqiga ega. Shuning uchun sovuq kunlarni og‘zaki emas, yozma va hujjat bilan qayd ettirish muhim.
Markaziy isitishga ulanmagan xonadonlar uchun boshqa yordam turlari bor: masalan, ko‘mir uchun kompensatsiya arizasi alohida tartibda ko‘rib chiqiladi.



