Asosiy matnga o'tish
21-Noyabr, Shanba
Huquq va xizmatlar 4 daqiqa o'qish

Ta’til puli qanday hisoblanadi: 6 mln so‘m oylikda 21 kunga qancha to‘lanadi

Kalkulyator va ta’til puli hisob-kitoblari yozilgan qog‘oz — ta’til puli qanday hisoblanadi
Foto: Unsplash

Yillik mehnat ta’tili uchun haq ta’til boshlanishidan oldingi oxirgi ish kunidan kechiktirmay to‘lanishi shart.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Uning miqdori oxirgi 12 oydagi o‘rtacha ish haqidan kelib chiqib hisoblanadi: o‘rtacha kunlik ish haqi ta’tilning yakshanbasiz kunlariga ko‘paytiriladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Yil oxiri yaqinlashgani sababli foydalanilmagan ta’til va uning puli masalasi ko‘plab xodimlar uchun dolzarb.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ta’til davomiyligi, uni to‘lash, keyingi yilga o‘tkazish va pulga almashtirish tartibi Mehnat kodeksida belgilangan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Qoidalar davlat tashkilotlari xodimlariga ham, xususiy sektorda mehnat shartnomasi bilan ishlayotganlarga ham birdek tatbiq etiladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Yillik ta’til necha kun bo‘ladi?

Har yilgi asosiy mehnat ta’tilining eng kam muddati 21 kalendar kun (217-modda).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ta’til davriga to‘g‘ri kelgan bayram kunlari ta’til kunlariga qo‘shib hisoblanmaydi, ya’ni ta’til shuncha kunga uzayadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ayrim toifalarga uzaytirilgan ta’til beriladi (218-modda): 18 yoshga to‘lmagan xodimlar hamda I va II guruh nogironligi bo‘lgan xodimlar — 30 kalendar kun, davlat hokimiyati organlari va respublika ijro etuvchi organlari xodimlari — 27 kalendar kun.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Pedagog xodimlar uchun uzaytirilgan ta’til davomiyligi Vazirlar Mahkamasi qarori bilan alohida belgilangan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Jamoa shartnomasi yoki ichki hujjatlarda bundan uzunroq ta’til ham nazarda tutilishi mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ishga yangi kirgan xodim ta’tilga shu ish beruvchida olti oy uzluksiz ishlagandan keyin chiqish huquqiga ega (227-modda).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Tomonlar kelishsa, ta’til olti oydan oldin ham berilishi mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ta’til puli qanday hisoblanadi?

Ta’til puli o‘rtacha kunlik ish haqini ta’tilning yakshanba kunlarisiz qolgan kunlariga ko‘paytirish orqali topiladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ O‘rtacha ish haqi ta’til boshlanadigan oydan oldingi 12 oy uchun amalda to‘langan va soliq solinadigan ish haqi asosida hisoblanadi (257-modda).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

O‘rtacha kunlik ish haqi o‘rtacha oylik ish haqini oydagi ish kunlarining o‘rtacha soni — 25,3 ga bo‘lish orqali aniqlanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ta’til vaqti uchun haq to‘lashda yakshanba kunlari inobatga olinmaydi (233-modda).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Kasallik varaqasi, homiladorlik va tug‘ish nafaqasi olingan yoki o‘rtacha ish haqi saqlangan davrlar hisob-kitob davridan chiqariladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Misol (shartli): xodimning oylik ish haqi 12 oy davomida 6 mln so‘m bo‘lgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ O‘rtacha kunlik ish haqi: 6 000 000 ÷ 25,3 = 237 154 so‘m.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ 21 kalendar kunlik ta’tilga 3 ta yakshanba to‘g‘ri kelsa, haq to‘lanadigan kunlar 18 ta bo‘ladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ta’til puli: 237 154 × 18 = 4 268 775 so‘m.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Bu summadan 12 foiz daromad solig‘i ushlanadi — 512 253 so‘m.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Xodim qo‘liga taxminan 3 756 522 so‘m oladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ O‘z oyligingiz bo‘yicha soliqni ish haqi kalkulyatorida tekshirishingiz mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i — 12%.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Imtiyozlar va boshqa ushlanmalar hisobga olinmagan.
Ta’til (kalendar kun) Yakshanbalar (misol) Haq to‘lanadigan kun Ta’til puli (soliqdan oldin)
21 kun 3 18 4 268 775 so‘m
27 kun 4 23 5 454 545 so‘m
30 kun 4 26 6 166 008 so‘m

Jadval oylik ish haqi 6 mln so‘m bo‘lgan xodim misolida tuzilgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Yakshanbalar soni ta’til qaysi kundan boshlanishiga qarab farq qiladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Oxirgi 12 oyda mukofot yoki ustama olgan bo‘lsangiz, ular ham o‘rtacha ish haqiga qo‘shiladi va ta’til puli shunga yarasha ko‘payadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ta’til puli qachon to‘lanishi kerak?

Ta’til puli jamoa shartnomasi, ichki hujjatlar yoki mehnat shartnomasida belgilangan muddatda, biroq ta’til boshlanishidan oldingi oxirgi ish kunidan kechiktirmay to‘lanadi (233-modda).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ish beruvchi xodimni ta’til boshlanishi haqida kamida 15 kalendar kun oldin xabardor qilishi kerak (228-modda).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Agar xabar o‘z vaqtida berilmagan yoki ta’til puli muddatida to‘lanmagan bo‘lsa, xodim ta’tilni boshqa vaqtga ko‘chirishni talab qilishi mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Foydalanilmagan ta’til keyingi yilga o‘tadimi?

Odatda ta’til shu ish yili ichida berilishi kerak.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ishlab chiqarish bilan bog‘liq istisno hollarda, xodimning roziligi bilan, ta’tilning 14 kalendar kundan ortiq qismi keyingi yilga o‘tkazilishi mumkin va u o‘sha yil ichida ishlatilishi shart (230-modda).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ya’ni 21 kunlik ta’tilning kamida 14 kunini shu yil o‘zida olish kerak.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ 18 yoshga to‘lmagan va nogironligi bo‘lgan xodimlarga yillik ta’til berilmasligiga yo‘l qo‘yilmaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ta’tilni pul bilan almashtirish mumkinmi?

Mehnat shartnomasi bekor qilinganda foydalanilmagan barcha asosiy va qo‘shimcha ta’til kunlari uchun pul kompensatsiyasi to‘lanadi (234-modda).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ishlab turgan xodimga esa faqat 21 kunlik eng kam muddatdan ortiq qism uchun, uning arizasiga ko‘ra, kompensatsiya berilishi mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Kompensatsiya ham o‘rtacha kunlik ish haqi asosida, yakshanbalarsiz hisoblanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Masalan, yuqoridagi xodim ishdan bo‘shayotganda 10 kunlik ta’tildan foydalanmagan bo‘lsa va ularning 1 tasi yakshanba bo‘lsa (shartli), kompensatsiya 237 154 × 9 = 2 134 387 so‘m bo‘ladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Bu masala bo‘yicha batafsil savol-javoblar foydalanilmagan ta’tilni pulga almashtirish haqidagi maqolada ham ko‘rib chiqilgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

18 yoshga to‘lmagan xodimlar, I va II guruh nogironligi bo‘lgan xodimlar hamda uzaytirilgan ta’til olish huquqiga ega toifalar ta’tilni pul bilan almashtira olmaydi — ular ta’tildan aynan dam olish sifatida foydalanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ta’til puli kam to‘lansa nima qilish kerak?

  1. Buxgalteriyadan hisob-kitob varaqasini so‘rang: unda hisobga olingan 12 oy, o‘rtacha kunlik ish haqi va kunlar soni ko‘rinadi.
  2. Hisobni yuqoridagi formula bilan solishtiring: o‘rtacha oylik ÷ 25,3 × yakshanbasiz ta’til kunlari.
  3. Farq bo‘lsa, ish beruvchiga yozma ariza bering.
  4. Kelishilmasa, mehnat nizolari bo‘yicha komissiyaga, davlat mehnat inspeksiyasiga yoki sudga murojaat qilish mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ishda jarohat olganda tovon to‘lash kabi boshqa to‘lovlarda ham shu yo‘l amal qiladi.
Sevinch Berdiyorova
Muallif
Jurnalist, axborot xizmati va jamoatchilik bilan aloqalar mutaxassisi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Buxoro davlat universitetida “Axborot xizmati va jamoatchilik bilan aloqalar” yo‘nalishida tahsil olgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Talabalik yillarida filologiya fakultetining matbuot xizmatiga rahbarlik qilib, fakultet hayotiga oid yangiliklarni tayyorlagan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ 2025-yildan Toshkent davlat yuridik universiteti magistranti.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ 2026-yildan A.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Avloniy nomidagi Pedagogik mahorat milliy institutida xalqaro aloqalar bo‘yicha yetakchi mutaxassis.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Jarayon.uz’da huquq, jamiyat va xalqaro yangiliklarni yoritadi.