O‘zbekistonda xorijdan olib kirilgan ayrim iPhone’larni bir kunda rasmiylashtirish uchun 400 dollardan 1100 dollargacha pul so‘ralayotgani haqida xabarlar paydo bo‘ldi. Bojxona qo‘mitasi 6-noyabrdan mobil qurilmalar ustidan nazorat kuchaytirilganini bildirgan. Biroq rasmiy IMEI tariflari bundan ancha past — 88 ming va 110 ming so‘mni tashkil etadi.
«Oblako» nashrining xabar berishicha, ayrim smartfonlar qo‘shimcha ekspertizaga yuborilmoqda. Tekshiruv 30 kungacha davom etishi mumkin.
Nashrga murojaat qilgan fuqarolarning aytishicha, bu vaqt davomida telefon aeroportda olib qolinishi mumkin. Qurilmani bir kunda rasmiylashtirish uchun esa yuqoriroq to‘lov talab qilinayotgani aytilmoqda.
Masalan, foydalanuvchilardan biri iPhone 18 Pro Max’ni rasmiylashtirish uchun ilgari taxminan 150 dollar to‘langanini, hozir esa telefonni shu summa evaziga 30 kungacha ekspertizaga qoldirish yoki bir kunda olish uchun 450 dollar to‘lash variantlari taklif etilayotganini bildirgan.
Boshqa foydalanuvchilar tezkor rasmiylashtirish narxi telefon modeliga qarab 400–1100 dollargacha yetayotganini da’vo qilmoqda.
Bojxona qo‘mitasi bu summalarni rasmiy tarif sifatida tasdiqlamagan.
Aslida IMEI ro‘yxatdan o‘tkazish qancha turadi?
Jarayon.uz UZIMEI tizimi va amaldagi qonunchilikda belgilangan tariflarni o‘rgandi.
Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, mobil qurilmaning IMEI-kodini ro‘yxatdan o‘tkazish uchun quyidagi to‘lovlar belgilangan:
| Ro‘yxatdan o‘tkazish sharti | Rasmiy tarif |
|---|---|
| Mahalliy mobil tarmoqqa birinchi ulanishdan keyin 30 kun ichida | 88 000 so‘m |
| 30 kundan keyin | 110 000 so‘m |
Ushbu summalar 2026-yil 1-sentabrdan 440 ming so‘m etib belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining mos ravishda 20 va 25 foiziga teng.
Tariflar Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 17-sentabrdagi 778-son qarori bilan tasdiqlangan nizomda belgilangan va UZIMEI rasmiy saytida e’lon qilingan.
Bojxona to‘lovi ham bo‘lishi mumkin
IMEI ro‘yxatidan o‘tkazish to‘lovi bilan telefonni bojxonada rasmiylashtirish xarajati bir xil emas.
Amaldagi tartibga ko‘ra, chetdan olib kirilayotgan mobil qurilma bojxona deklaratsiyasida ko‘rsatilishi kerak. Havo transporti orqali shaxsiy ehtiyoj uchun olib kiriladigan tovarlarning bojsiz qiymat me’yori 1000 dollar etib belgilangan.
Belgilangan me’yordan oshgan qism uchun bojxona to‘lovi undiriladi. Agar telefonning bojxona rasmiylashtiruvidan o‘tganini tasdiqlovchi hujjatlar bo‘lmasa, tegishli bojxona to‘lovlari uning modeli va bojxona ma’lumotlari asosida hisoblanishi mumkin.
Nega nazorat kuchaytirildi?
Bojxona qo‘mitasining «Oblako» nashriga bildirishicha, qo‘shimcha nazorat IMEI-kodlarini qalbakilashtirish va klonlash, boshqa qurilmalarning identifikatorlaridan foydalanish hamda telefonlarni noqonuniy olib kirish holatlari bilan bog‘liq.
Qo‘mita ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning dastlabki to‘qqiz oyida O‘zbekistonga rasman 4 millionta mobil qurilma olib kirilgan. Ulardan davlat budjetiga 1,6 trillion so‘m bojxona to‘lovlari tushgan.
Bojxona qo‘mitasi va Respublika telekommunikatsiya tarmoqlarini boshqarish markazi vakillari mobil qurilmalarning yashirin aylanmasini qisqartirish, chegara postlarini zamonaviy uskunalar bilan jihozlash va IMEI ro‘yxatidan o‘tkazish jarayonlarini soddalashtirish masalalarini ham muhokama qilgan.
Telefon 30 kun ekspertizada qolishi shartmi?
Hozircha Bojxona qo‘mitasi barcha xorijdan olib kirilgan iPhone’lar majburiy ravishda 30 kun ekspertizadan o‘tkazilishini e’lon qilmagan.
Shuningdek, 400–1100 dollar evaziga bir kunda rasmiylashtirish bo‘yicha alohida davlat xizmati, uning huquqiy asosi va tariflari haqida ham rasmiy ma’lumot topilmadi.
IMEI tizimidagi 30 kunlik ro‘yxatdan o‘tish muddati bilan bojxona ekspertizasi davomiyligi esa boshqa-boshqa jarayonlardir.
