O‘zbekistonda tadbirkorlik subyektlarini davlat tomonidan tekshirish tartibini yangilash taklif etilmoqda. Yangi qonun loyihasida tekshiruv muddatlari, ularni o‘tkazish asoslari, tadbirkorlarning e’tiroz bildirish huquqi va nazorat organlarining javobgarligiga oid qoidalar batafsil belgilanmoqda.
“Tadbirkorlik subyektlari faoliyatini davlat tomonidan nazorat qilish to‘g‘risida”gi qonun loyihasi e’lon qilindi.
Hujjat bilan 1998-yilda qabul qilingan “Xo‘jalik yurituvchi subyektlar faoliyatini davlat tomonidan nazorat qilish to‘g‘risida”gi qonunni almashtirish ko‘zda tutilgan. Unda amaldagi nazorat mexanizmlari yagona qonun doirasida tartibga solinib, ayrim jarayonlar yanada batafsil belgilanmoqda.
Tekshiruv muddatlari qanday o‘zgaradi?
Amaldagi qonunda tekshiruvlar uchun umumiy yuqori chegara 30 kalendar kun etib belgilangan. Biroq ayrim tekshiruv turlari uchun alohida muddat va tartiblar ham mavjud.
Yangi loyihada esa tekshiruvlarning davomiyligi ularning turiga qarab aniq ajratilmoqda.
“Reyd” yoki “o‘rganish” nomi bilan tekshiruv o‘tkazish mumkinmi?
Loyihada davlat nazoratining to‘rtta shakli belgilangan: axborotni tahlil qilish, monitoring, profilaktika tadbirlari va tekshiruv.
Qonun loyihasiga ko‘ra, quyidagi nomlar ostida belgilangan tekshiruv tartibini chetlab o‘tishga yo‘l qo‘yilmaydi:
Xatlov
Reyd
Kuzatuv
Ishchi guruh
Bunday harakatlar tegishli qonuniy asos va belgilangan tekshiruv tartibi doirasida amalga oshirilishi kerak.
Shuningdek, loyihaga ko‘ra, anonim murojaatlar yoki aniq huquqbuzarlik faktlari ko‘rsatilmagan shikoyatlar tekshiruvni boshlash uchun asos bo‘lmaydi.
Tekshiruv natijasiga e’tiroz bildirish tartibi qanday bo‘ladi?
Loyihada tadbirkorlarning tekshiruv natijalariga e’tiroz bildirish jarayoni ham batafsil tartibga solinmoqda.
Huquqiy ta’sir choralarini qo‘llash zarur bo‘lganda, materiallar nazorat organining rahbari yoki uning o‘rinbosari tomonidan ko‘rib chiqiladi.
Noqonuniy tekshiruvning oqibatlari qanday bo‘ladi?
Amaldagi qonunchilikda tadbirkorlarning noqonuniy tekshiruvlardan himoyalanish huquqi mavjud. Yangi loyihada esa tekshiruvni qonunga xilof deb topish asoslari va uning oqibatlari batafsil bayon etilmoqda.
Jumladan, noqonuniy tekshiruv natijalarining yuridik kuchga ega bo‘lmasligi, uning asosida qabul qilingan qarorlarni bekor qilish va tadbirkorga yetkazilgan zararni qonunchilikda belgilangan tartibda qoplash nazarda tutilgan.
Bundan tashqari, qonunga xilof tekshiruvni tayinlagan, tashkil etgan yoki o‘tkazgan mansabdor shaxslarning javobgarligi ham belgilangan.
Elektron nazorat tizimida qanday tartib bo‘ladi?
Tekshiruvlarni “Yagona davlat nazorati” axborot tizimida ro‘yxatga olish va xavfni tahlil qilish asosidagi tekshiruvlar haqida, umumiy qoida bo‘yicha, kamida 10 ish kuni oldin ogohlantirish talabi amalda mavjud.
Yangi loyihada ushbu tartiblar ham aks ettirilib, “Biznes himoya” QR-kodi, tekshiruvchilarning elektron maxsus guvohnomasi va tekshiruvlarni elektron qayd etish mexanizmlari qonun darajasida batafsil tartibga solinmoqda.
Bu orqali tadbirkorlarning tekshiruv asosi, muddati, dasturi va uni o‘tkazuvchi mansabdor shaxslar haqidagi ma’lumotlarga elektron shaklda ega bo‘lishi nazarda tutilgan.
