Asosiy matnga o'tish
22-Noyabr, Yakshanba
Huquq va xizmatlar 3 daqiqa o'qish

Boshqa hududga ishga ko‘chganlarga ko‘tarma pul: oilali xodim qancha oladi

Boshqa hududga ishga ko‘chish uchun taxlangan karton qutilar — xodimga kompensatsiya
Foto: Unsplash

Ish beruvchi bilan kelishib boshqa shahar yoki viloyatga ishga ko‘chgan xodimga Mehnat kodeksi bo‘yicha yo‘lkira, yuk tashish, sutkalik, ijara va bir martalik “ko‘tarma pul” to‘lanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Masalan, yangi ish joyida tarif stavkasi 6 mln so‘m bo‘lsa va xodim bilan birga ikki oila a’zosi ko‘chsa, faqat bir martalik nafaqaning o‘zi 10 mln so‘mni tashkil qiladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Bu qoida yosh o‘qituvchi, shifokor va muhandislar uchun ayniqsa muhim: taqsimot bo‘yicha boshqa hududga ishga yuborilgan oliy ta’lim va texnikum bitiruvchilari ham shu kompensatsiyalarni olish huquqiga ega.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Bu tartib 2-oktabrda davlat portalida ham alohida tushuntirildi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ko‘chgan xodimga qanday xarajatlar qoplanadi?

Mehnat kodeksining 289-moddasi bo‘yicha ish beruvchi beshta turdagi xarajatni to‘laydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Bu majburiyat oldindan kelishuv asosida boshqa joyga ishga o‘tgan har bir xodimga tatbiq etiladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Kompensatsiya Miqdori
Yo‘lkira Xodim va u bilan birga ko‘chayotgan oila a’zolari uchun — haqiqiy narxda
Mol-mulk tashish Xodim uchun 500 kg gacha va oila a’zolari uchun jami yana 500 kg gacha
Sutkalik Yo‘lda bo‘lgan har bir kun uchun — xizmat safari uchun belgilangan miqdorda
Ijara Xodimning o‘sha joyda shaxsiy uyi bo‘lmasa va ish beruvchi uy bermasa — ijara xarajati
Bir martalik nafaqa Yangi ish joyidagi bir oylik tarif stavkasi (maosh) + har bir ko‘chgan oila a’zosi uchun uning uchdan bir qismi

Jamoa shartnomasi yoki kasaba uyushmasi bilan kelishilgan ichki hujjatda bu summalar kodeksdagidan yuqori belgilanishi mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Bir martalik nafaqa qancha bo‘ladi?

Nafaqa = yangi joydagi bir oylik tarif stavkasi + (oila a’zolari soni × stavkaning uchdan biri).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Quyidagi hisoblar shartli misol sifatida olingan:⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Yangi ish joyidagi stavka Yolg‘iz o‘zi +1 oila a’zosi +2 oila a’zosi +3 oila a’zosi
4,5 mln so‘m 4,5 mln 6 mln 7,5 mln 9 mln
6 mln so‘m 6 mln 8 mln 10 mln 12 mln
9 mln so‘m 9 mln 12 mln 15 mln 18 mln

Masalan, 6 mln so‘m stavkada: 6 mln / 3 = 2 mln so‘m har bir oila a’zosi uchun.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Xotini va bitta farzandi bilan ko‘chgan xodim 6 + 2 + 2 = 10 mln so‘m oladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Yo‘lkira, yuk va ijara bu summaga kirmaydi — ular alohida qoplanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Oylikdan soliq qanchaligini ish haqi kalkulyatorida hisoblash mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i — 12%.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Imtiyozlar va boshqa ushlanmalar hisobga olinmagan.

Muhim shart: oila a’zolari uchun qo‘shimcha faqat ular xodimga alohida uy-joy berilgan kundan boshlab 12 oy ichida ko‘chib kelsa to‘lanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Kimlar bu kompensatsiyani oladi?

Ish beruvchi bilan oldindan kelishib boshqa joydagi ishga o‘tgan xodimlar va boshqa hududga ishga yuborilgan ta’lim muassasalari bitiruvchilari oladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ O‘z tashabbusi bilan, ish beruvchi bilan kelishmasdan ko‘chib, keyin yangi joydan ish topgan odamga bu modda tatbiq etilmaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Bu to‘lov ish beruvchining xohishiga bog‘liq emas: Mehnat kodeksi ishdagi jarohat uchun tovon va ta’til puli kabi bu xarajatni ham ish beruvchi zimmasiga yuklaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Pulni qaysi holatda qaytarish kerak?

Xodim yangi ishga kelmasa yoki uzrli sababsiz belgilangan muddatda ishga kirishmasa, olgan mablag‘ini qaytaradi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Mehnat shartnomasi xodimning aybli harakati sababli bekor qilinsa ham shunday.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Uzrli sabab bilan (masalan, kasallik tufayli) ishga kira olmagan yoki ish boshlagan kunidan bir yil o‘tguncha shartnomani bekor qilgan xodim ham mablag‘ni qaytaradi, biroq bunda yo‘lkira qiymati qaytarilmaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Shuning uchun ko‘chishdan oldin kamida bir yil ishlash rejasini aniq hisobga olgan ma’qul.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Kompensatsiyani olish uchun nima qilish kerak?

  1. Ko‘chishdan oldin ish beruvchi bilan kelishuvni yozma rasmiylashtiring: mehnat shartnomasi yoki unga qo‘shimcha kelishuvda boshqa hududga ko‘chish va kompensatsiyalar ko‘rsatilsin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Bitiruvchilar uchun — ishga yuborish (taqsimot) hujjati.
  2. Barcha xarajat hujjatlarini saqlang: poyezd, avtobus yoki samolyot chiptalari, yuk tashish kvitansiyasi yoki yuk xati, ijara shartnomasi va to‘lov cheklari.
  3. Yangi ish joyiga kelgach, ish beruvchiga hujjatlarni ilova qilib kompensatsiya to‘lash haqida ariza yozing.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ariza nusxasini kiruvchi raqam bilan oling.
  4. Jamoa shartnomasini so‘rang: unda summalar kodeksdagidan yuqori bo‘lishi mumkin.
  5. Ish beruvchi to‘lamasa — davlat mehnat inspeksiyasiga murojaat qiling; nizo hal bo‘lmasa, sudga da’vo berish mumkin.

Sutkalik qancha to‘lanadi?

Yo‘ldagi sutkalik xizmat safari uchun belgilangan tartibda hisoblanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Budjet tashkilotlarida bu miqdor Vazirlar Mahkamasi belgilagan normadan past bo‘lishi mumkin emas, xususiy kompaniyada esa jamoa shartnomasi yoki ichki hujjat bilan belgilanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Sevinch Berdiyorova
Muallif
Jurnalist, axborot xizmati va jamoatchilik bilan aloqalar mutaxassisi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Buxoro davlat universitetida “Axborot xizmati va jamoatchilik bilan aloqalar” yo‘nalishida tahsil olgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Talabalik yillarida filologiya fakultetining matbuot xizmatiga rahbarlik qilib, fakultet hayotiga oid yangiliklarni tayyorlagan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ 2025-yildan Toshkent davlat yuridik universiteti magistranti.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ 2026-yildan A.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Avloniy nomidagi Pedagogik mahorat milliy institutida xalqaro aloqalar bo‘yicha yetakchi mutaxassis.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Jarayon.uz’da huquq, jamiyat va xalqaro yangiliklarni yoritadi.