Ish beruvchi bilan kelishib boshqa shahar yoki viloyatga ishga ko‘chgan xodimga Mehnat kodeksi bo‘yicha yo‘lkira, yuk tashish, sutkalik, ijara va bir martalik “ko‘tarma pul” to‘lanadi. Masalan, yangi ish joyida tarif stavkasi 6 mln so‘m bo‘lsa va xodim bilan birga ikki oila a’zosi ko‘chsa, faqat bir martalik nafaqaning o‘zi 10 mln so‘mni tashkil qiladi.
Bu qoida yosh o‘qituvchi, shifokor va muhandislar uchun ayniqsa muhim: taqsimot bo‘yicha boshqa hududga ishga yuborilgan oliy ta’lim va texnikum bitiruvchilari ham shu kompensatsiyalarni olish huquqiga ega. Bu tartib 2-oktabrda davlat portalida ham alohida tushuntirildi.
Ko‘chgan xodimga qanday xarajatlar qoplanadi?
Mehnat kodeksining 289-moddasi bo‘yicha ish beruvchi beshta turdagi xarajatni to‘laydi. Bu majburiyat oldindan kelishuv asosida boshqa joyga ishga o‘tgan har bir xodimga tatbiq etiladi.
| Kompensatsiya | Miqdori |
|---|---|
| Yo‘lkira | Xodim va u bilan birga ko‘chayotgan oila a’zolari uchun — haqiqiy narxda |
| Mol-mulk tashish | Xodim uchun 500 kg gacha va oila a’zolari uchun jami yana 500 kg gacha |
| Sutkalik | Yo‘lda bo‘lgan har bir kun uchun — xizmat safari uchun belgilangan miqdorda |
| Ijara | Xodimning o‘sha joyda shaxsiy uyi bo‘lmasa va ish beruvchi uy bermasa — ijara xarajati |
| Bir martalik nafaqa | Yangi ish joyidagi bir oylik tarif stavkasi (maosh) + har bir ko‘chgan oila a’zosi uchun uning uchdan bir qismi |
Jamoa shartnomasi yoki kasaba uyushmasi bilan kelishilgan ichki hujjatda bu summalar kodeksdagidan yuqori belgilanishi mumkin.
Bir martalik nafaqa qancha bo‘ladi?
Nafaqa = yangi joydagi bir oylik tarif stavkasi + (oila a’zolari soni × stavkaning uchdan biri). Quyidagi hisoblar shartli misol sifatida olingan:
| Yangi ish joyidagi stavka | Yolg‘iz o‘zi | +1 oila a’zosi | +2 oila a’zosi | +3 oila a’zosi |
|---|---|---|---|---|
| 4,5 mln so‘m | 4,5 mln | 6 mln | 7,5 mln | 9 mln |
| 6 mln so‘m | 6 mln | 8 mln | 10 mln | 12 mln |
| 9 mln so‘m | 9 mln | 12 mln | 15 mln | 18 mln |
Masalan, 6 mln so‘m stavkada: 6 mln / 3 = 2 mln so‘m har bir oila a’zosi uchun. Xotini va bitta farzandi bilan ko‘chgan xodim 6 + 2 + 2 = 10 mln so‘m oladi. Yo‘lkira, yuk va ijara bu summaga kirmaydi — ular alohida qoplanadi. Oylikdan soliq qanchaligini ish haqi kalkulyatorida hisoblash mumkin.
Muhim shart: oila a’zolari uchun qo‘shimcha faqat ular xodimga alohida uy-joy berilgan kundan boshlab 12 oy ichida ko‘chib kelsa to‘lanadi.
Kimlar bu kompensatsiyani oladi?
Ish beruvchi bilan oldindan kelishib boshqa joydagi ishga o‘tgan xodimlar va boshqa hududga ishga yuborilgan ta’lim muassasalari bitiruvchilari oladi. O‘z tashabbusi bilan, ish beruvchi bilan kelishmasdan ko‘chib, keyin yangi joydan ish topgan odamga bu modda tatbiq etilmaydi.
Bu to‘lov ish beruvchining xohishiga bog‘liq emas: Mehnat kodeksi ishdagi jarohat uchun tovon va ta’til puli kabi bu xarajatni ham ish beruvchi zimmasiga yuklaydi.
Pulni qaysi holatda qaytarish kerak?
Xodim yangi ishga kelmasa yoki uzrli sababsiz belgilangan muddatda ishga kirishmasa, olgan mablag‘ini qaytaradi. Mehnat shartnomasi xodimning aybli harakati sababli bekor qilinsa ham shunday.
Uzrli sabab bilan (masalan, kasallik tufayli) ishga kira olmagan yoki ish boshlagan kunidan bir yil o‘tguncha shartnomani bekor qilgan xodim ham mablag‘ni qaytaradi, biroq bunda yo‘lkira qiymati qaytarilmaydi. Shuning uchun ko‘chishdan oldin kamida bir yil ishlash rejasini aniq hisobga olgan ma’qul.
Kompensatsiyani olish uchun nima qilish kerak?
- Ko‘chishdan oldin ish beruvchi bilan kelishuvni yozma rasmiylashtiring: mehnat shartnomasi yoki unga qo‘shimcha kelishuvda boshqa hududga ko‘chish va kompensatsiyalar ko‘rsatilsin. Bitiruvchilar uchun — ishga yuborish (taqsimot) hujjati.
- Barcha xarajat hujjatlarini saqlang: poyezd, avtobus yoki samolyot chiptalari, yuk tashish kvitansiyasi yoki yuk xati, ijara shartnomasi va to‘lov cheklari.
- Yangi ish joyiga kelgach, ish beruvchiga hujjatlarni ilova qilib kompensatsiya to‘lash haqida ariza yozing. Ariza nusxasini kiruvchi raqam bilan oling.
- Jamoa shartnomasini so‘rang: unda summalar kodeksdagidan yuqori bo‘lishi mumkin.
- Ish beruvchi to‘lamasa — davlat mehnat inspeksiyasiga murojaat qiling; nizo hal bo‘lmasa, sudga da’vo berish mumkin.
Sutkalik qancha to‘lanadi?
Yo‘ldagi sutkalik xizmat safari uchun belgilangan tartibda hisoblanadi. Budjet tashkilotlarida bu miqdor Vazirlar Mahkamasi belgilagan normadan past bo‘lishi mumkin emas, xususiy kompaniyada esa jamoa shartnomasi yoki ichki hujjat bilan belgilanadi.




