Hukumat yangi o‘zbek alifbosiga o‘tish tartibi bo‘yicha Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasini muhokamaga qo‘ydi. Loyihaga ko‘ra, eski harflar bilan rasmiylashtirilgan pasport, ID-karta, guvohnoma va mulk hujjatlari o‘z kuchini saqlaydi, ularni majburan almashtirish talab qilinmaydi.
Hujjat 2026-yil 21-oktabrda imzolangan O‘RQ–1184-son qonun ijrosi uchun tayyorlangan. Bu qonun bilan lotin yozuvidagi o‘zbek alifbosi 28 ta harf va 1 ta tutuq belgisidan iborat bo‘ladi, to‘rtta harf esa o‘zgaradi: O‘ → Ö, G‘ → Ğ, Sh → Ş, Ch → Ç. Qonun rasmiy e’lon qilinganidan olti oy o‘tib, 2027-yil 22-apreldan kuchga kiradi.
Loyiha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari muhokamasi portalida e’lon qilingan. Bu hali qabul qilingan qaror emas: muhokama natijasida matni o‘zgarishi mumkin.
Eski harfli pasport va ID-kartani almashtirish kerakmi?
Yo‘q. Loyihada amaldagi qonunchilik bo‘yicha rasmiylashtirilgan hujjatlar, jumladan shaxsiy va mulkiy huquqni tasdiqlovchi hujjatlar, ularda harflarning eski shakli bo‘lishidan qat’i nazar, yuridik kuchini saqlashi belgilangan. Milliy valyuta va qimmatli qog‘ozlardagi eski harflar ham ularning amal qilishiga to‘sqinlik qilmaydi.
Yangi hujjatlar qaysi alifboda beriladi?
Qonun kuchga kirgandan keyin beriladigan ID-karta, xorijga chiqish biometrik pasporti, haydovchilik guvohnomasi, avtomobil texnik pasporti va kadastr hujjatlari yangi alifboda rasmiylashtiriladi. Biroq ularning eski alifboda tayyorlangan blankalaridan 2028-yil 1-yanvargacha foydalanishga ruxsat beriladi.
Davlat organlari va xo‘jalik birlashmalari xodimlarining xizmat guvohnomalari alohida almashtirilmaydi: ular odatdagi muddati kelganda yangi alifboda rasmiylashtiriladi.
Ism-familiya ikki xil yozilsa, xizmat rad etiladimi?
Yo‘q. Loyihaga ko‘ra, fuqaroning familiyasi, ismi va otasining ismi eski yoki yangi harf shaklida yozilgani sababli shaxsni aniqlash, davlat xizmatidan foydalanish yoki hujjat qabul qilishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi. Masalan, bir hujjatda “O‘tkir”, boshqasida “Ötkir” deb yozilgan bo‘lsa ham, bu rad javobiga asos bo‘lmaydi.
Nimalar o‘zgarmaydi?
| Nima | Loyihadagi tartib |
|---|---|
| Amaldagi pasport, ID-karta, guvohnoma, mulk hujjatlari | Yuridik kuchi saqlanadi |
| Pul va qimmatli qog‘ozlar | Eski harflar amal qilishiga to‘sqinlik qilmaydi |
| Domen, elektron pochta, login, hisobvaraq va shartnoma raqamlari | Majburan almashtirilmaydi va qayta ro‘yxatdan o‘tkazilmaydi |
| Xorijiy nomlar, tovar belgilari, firma nomlari, iqtiboslar, arxiv materiallari | Asl shaklida berilishi mumkin |
Kimlar yangi alifboga majburan o‘tadi?
Qonun kuchga kirgan kundan boshlab ommaviy axborot vositalari materiallari va matbaa-noshirlik mahsulotlari faqat yangi alifboda tayyorlanadi. Davlat organlari va yuridik shaxslarning hujjatlari, rasmiy yozishmalari ham yangi alifboda rasmiylashtiriladi. Maktab darsliklari esa birdaniga emas, belgilangan qayta nashr davriyligi bo‘yicha bosqichma-bosqich yangilanadi.
Qonun kuchga kirgunga qadar davlat organlari va tashkilotlarga ish yuritishni yangi alifboda boshlash tavsiya etiladi.
Tashkilotlar nima qilishi kerak?
- davlat organlari, xo‘jalik birlashmalari, boshqa tashkilotlar va hokimliklar bir oy ichida o‘z tizimi uchun yo‘l xaritasini tasdiqlaydi;
- yo‘l xaritasida aniq mexanizm, muddat, moliya manbai va mas’ul ijrochi ko‘rsatiladi, ijrosi har oyda kamida bir marta muhokama qilinadi;
- mas’ul idoralar har chorak yakunida Vazirlar Mahkamasiga axborot beradi.
Xarajatlar 2027-yilda vazirlik va idoralarga ajratiladigan mablag‘lar doirasida qoplanadi, 2028-yildan Davlat budjeti parametrlarida nazarda tutiladi. Tashkilotlar budjetdan tashqari mablag‘lari hisobidan ham pul ajratishi mumkin. Qaror ijrosini nazorat qilish Bosh vazir o‘rinbosarlari va Vazirlar Mahkamasining Davlat tilini rivojlantirish departamentiga yuklanadi.




