Asosiy matnga o'tish
22-Noyabr, Yakshanba
Huquq va xizmatlar 3 daqiqa o'qish

Avtobusda chiptasiz yurganlik jarimasi 44 ming so‘m: 15 kunda yarmi to‘lanadi

Avtobus ichidagi yo‘l haqi to‘lash validatori — chiptasiz yurganlik jarimasi
Foto: Unsplash / viktor rejent

Shahar va shahar atrofi avtobusida yo‘l haqini to‘lamay yurgan yo‘lovchiga 44 000 so‘m jarima solinadi — bu Toshkentda 2 500 so‘mlik 17 ta qatnovdan qimmat.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Jarimani qaror topshirilgan kundan 15 kun ichida to‘lasangiz, 22 000 so‘m, ya’ni yarmi to‘lanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Nazorat kuchaygan: 1–15-noyabrda faqat Toshkent viloyatiga qatnovchi 18 ta yo‘nalishda 5 601 ta bayonnoma yozilgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Transport vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, eng ko‘p qoidabuzarlik 8T (593), 145 (585), 194 (531), 65 (517) va 74 (417) yo‘nalishlarida qayd etilgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Toshkent shahar transport boshqarmasi esa yil boshidan 10-noyabrgacha poytaxtda 146 537 yo‘lovchiga bayonnoma rasmiylashtirilganini ma’lum qilgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Quyida jarima qancha ekanini, uni qanday qilib kamroq to‘lash mumkinligini, imtiyozni qanday tasdiqlash va bayonnomaga qanday e’tiroz bildirishni qonun asosida tushuntiramiz.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Avtobusda chiptasiz yurish jarimasi qancha?

44 000 so‘m — bazaviy hisoblash miqdorining (BHM) o‘ndan bir qismi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Bu Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 144-moddasi 5-qismida belgilangan: trolleybus, tramvay, shahar ichida va shahar atrofiga qatnaydigan avtobusda chiptasiz yurish.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Hisob: 440 000 so‘m (amaldagi BHM) ÷ 10 = 44 000 so‘m.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Shaharlararo avtobusda chiptasiz yurish uchun jarima esa 1 BHM — 440 000 so‘m (o‘sha moddaning 4-qismi).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Jarima BHM ga bog‘langani uchun BHM oshganda u ham avtomatik oshadi — skuter va samokat jarimalari kabi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Boshqa summalarni BHM kalkulyatorida hisoblash mumkin.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

1 BHM = 440 000 so‘m (2026-yil 1-sentyabrdan).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Asos: Prezidentning 2026-yil 23-iyundagi PF-115-son Farmoni.

Solishtirish uchun: Toshkentda 1-oktabrdan avtobus va metroda bir martalik elektron to‘lov 2 500 so‘m, naqd — 3 000 so‘m, 30 kunlik faqat avtobus tarifi 250 000 so‘m (Transport vazirligi).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Nima Summa Necha qatnovga teng (2 500 so‘mdan)
To‘liq jarima 44 000 so‘m 17,6 qatnov
30 kun ichida to‘lansa (70%) 30 800 so‘m 12,3 qatnov
15 kun ichida to‘lansa (50%) 22 000 so‘m 8,8 qatnov

Shartli misol: ishga kuniga ikki marta avtobusda boradigan yo‘lovchi oyiga 22 ish kunida 44 marta yuradi va elektron to‘lovda 110 000 so‘m sarflaydi (44 × 2 500).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Bir martalik to‘liq jarima shu oylik xarajatning 40 foiziga teng.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Jarimani kamroq to‘lash mumkinmi?

Ha.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Kodeksning 332¹-moddasiga ko‘ra, jarima qarori topshirilgan kundan 15 kun ichida uning 50 foizini yoki 30 kun ichida 70 foizini ixtiyoriy to‘lagan yo‘lovchi qolgan qismidan ozod qilinadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Ikki holatda chegirma qo‘llanmaydi:⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

  • jarima qaroriga shikoyat berilgan yoki protest bildirilgan bo‘lsa;
  • xuddi shu huquqbuzarlik jazo qo‘llanganidan keyin bir yil ichida takror sodir etilgan bo‘lsa.

Umumiy muddat — qaror topshirilgan kundan 30 kun (332-modda).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Shu vaqtda to‘lanmagan jarima ish haqi, pensiya yoki stipendiyadan majburiy undiriladi (333-modda).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Yo‘l haqini qanday to‘lash kerak?

Brutto shartnoma asosida ishlaydigan shahar avtobuslarida 1-sentabrdan yo‘l haqi faqat avtobusga chiqqan zahoti to‘lanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Bu Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 3-iyundagi 276-son qarorida belgilangan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Qarorga ko‘ra, uchta yo‘l bor:⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

  1. transport kartasini validatorga tekkizish;
  2. bank kartasi, smartfon yoki boshqa kontaktsiz usul (NFC, QR va boshqalar) bilan to‘lash;
  3. imtiyozli yoki bepul yurish huquqi bo‘lsa — ijtimoiy yoki transport kartasini validatorga tekkizib, shu huquqni tasdiqlash.

Shu usullardan biri bilan to‘lamagan yoki imtiyozini tasdiqlamagan yo‘lovchi chiptasiz yurgan hisoblanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ya’ni nazoratchi kelganda to‘lash endi yetmaydi — to‘lov chiqqan paytda qilinishi kerak.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Imtiyozli yo‘lovchi nima qilishi kerak?

Imtiyozni har safar karta bilan validatorda tasdiqlash kerak — aks holda pensioner yoki talaba ham chiptasiz yurgan deb hisoblanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Toshkentda o‘quvchilar, talabalar, pensionerlar va nogironligi bo‘lgan shaxslar tarif paketlarini 50 foiz chegirma bilan oladi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Shuning uchun imtiyozli toifadagi yo‘lovchi avval ijtimoiy yoki imtiyozli transport kartasini rasmiylashtirib olgani ma’qul.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Kartasiz imtiyozni nazoratchiga og‘zaki tushuntirish qonunda to‘lov usuli sifatida ko‘rsatilmagan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Bayonnomaga qanday e’tiroz bildiriladi?

Jarima qarori nusxasini olgan kundan boshlab 10 kun ichida shikoyat berish mumkin (316-modda).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ishni nazoratchi-taftishchilar va chipta tekshiruvchilar ko‘radi (254-modda), shikoyat esa 10 kun ichida ko‘rib chiqiladi (319-modda).⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

E’tiroz uchun asos bo‘lishi mumkin bo‘lgan holatlar:⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

  • bank yoki transport kartasidan to‘lov yechilgan, lekin bayonnoma yozilgan — ilovadagi yoki bank SMS’idagi to‘lov vaqtini saqlang;
  • validator ishlamagan — buni guvohlar yoki suratda qayd eting;
  • imtiyoz kartasi validatorda o‘qilmagan.

Shuni yodda tutish kerak: shikoyat berilsa, 50 foizlik chegirma qo‘llanmaydi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ E’tiroz rad etilsa, jarima xabarnomadan keyin 15 kun ichida to‘liq to‘lanadi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Jarimalarga e’tiroz bildirish tartibi boshqa qoidabuzarliklarda ham shunga o‘xshash.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Jarima oshirilishi mumkinmi?

Hozircha bu faqat taklif.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ UzA xabariga ko‘ra, chiptasiz yurish uchun jarimani birinchi marta 0,5 BHM (220 000 so‘m), takroran esa 1 BHM gacha (440 000 so‘m) oshirish bo‘yicha takliflar Qonunchilik palatasiga kiritilgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Kodeksga bunday o‘zgartirish hali kiritilmagan, amaldagi jarima — 44 000 so‘m.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Sevinch Berdiyorova
Muallif
Jurnalist, axborot xizmati va jamoatchilik bilan aloqalar mutaxassisi.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Buxoro davlat universitetida “Axborot xizmati va jamoatchilik bilan aloqalar” yo‘nalishida tahsil olgan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Talabalik yillarida filologiya fakultetining matbuot xizmatiga rahbarlik qilib, fakultet hayotiga oid yangiliklarni tayyorlagan.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ 2025-yildan Toshkent davlat yuridik universiteti magistranti.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ 2026-yildan A.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Avloniy nomidagi Pedagogik mahorat milliy institutida xalqaro aloqalar bo‘yicha yetakchi mutaxassis.⁠⁠‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Jarayon.uz’da huquq, jamiyat va xalqaro yangiliklarni yoritadi.