Toshkent shahar IIBB 1-noyabr kuni “Imarat Development” qurilish kompaniyasi rahbariyatiga nisbatan firibgarlik va vakolatni suisteʼmol qilish moddalari bilan jinoyat ishi qoʻzgʻatdi. Ertasi kuni ikki nafar shaxs protsessual tartibda ushlandi. Quyida ish boʻyicha maʼlum faktlar, tomonlarning bayonotlari va ulushli qurilishdagi umumiy holat jamlandi.
Jinoyat ishi: rasman nimalar maʼlum
Toshkent shahar Ichki ishlar bosh boshqarmasi xabariga koʻra, bir guruh fuqaro kompaniyaga ishonchsizlik bildirib, uning rahbariyatiga nisbatan qonuniy chora koʻrishni soʻragan. Shundan soʻng IIBB tergov boshqarmasida Jinoyat kodeksining 168-moddasi (firibgarlik) va 19211-moddasi (nodavlat tijorat yoki boshqa nodavlat tashkilot xizmatchisining vakolatini suisteʼmol qilishi) bilan jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan. Tergov IIBB rahbariyati va prokuratura nazoratiga olingan.
2-noyabr kuni IIBB Kun.uz nashriga M.X. va J.A. ismli ikki shaxs Jinoyat-protsessual kodeksining 227-moddasi asosida ushlanganini maʼlum qildi. Kun.uz xabarida kompaniya egasi Marat Hamdamov ish boʻyicha gumon qilinuvchi sifatida koʻrsatilgan. Ehtiyot chorasi haqida rasmiy maʼlumot berilmagan.
Hozircha arizachilar soni, zararning umumiy miqdori va qaysi turar joy majmualari tergov doirasida ekani rasman eʼlon qilinmagan. Konstitutsiyaga koʻra, shaxsning aybi sud hukmi bilan isbotlanmaguncha u aybdor hisoblanmaydi.
Xaridorlar nimadan shikoyat qilgan
OAVda eʼlon qilingan murojaatlarga koʻra, 2025-yilda topshirilishi vaʼda qilingan kvartiralar belgilangan muddatda tayyor boʻlmagan. Xaridorlar asosan uch masalani koʻtargan: qurilish muddatlarining surilishi, shartnomani bekor qilganda pulni qaytarishdagi kechikishlar va jarima tartibi.
Kun.uz 2025-yil sentabrda shartnoma bekor qilinganda kompaniya toʻlangan summadan emas, kvartiraning umumiy narxidan 10–12 foiz ushlab qolishini yozgan. Kompaniya asoschisi oʻshanda jarima faqat qurilishning yakuniy bosqichidagi ayrim xaridorlarga qoʻllanganini, boshqalarga pul boʻlib-boʻlib qaytarilganini aytgan. Raqobatni rivojlantirish qoʻmitasining Toshkent viloyati boshqarmasi esa bir xaridorga pulni toʻliq qaytarish haqida koʻrsatma bergan.
Daryo nashri 2025-yil dekabrda bir necha xaridorning murojaatlarini oʻrgangan. Nashrning maʼlumotiga koʻra, jurnalistlar aralashganidan keyin dastlabki toʻrt arizachidan uchtasiga pul jarimasiz toʻliq qaytarilgan, bittasining mablagʻi sud qarori kutilayotgani sababli hali qaytarilmagan.
Davlat tekshiruvi
2025-yil iyulda oʻtkazilgan tekshiruvda Toshkent viloyati hududidagi “Sergeli City” majmuasining beshta bloki (A9, A10, A11, D1, D2) davlat roʻyxatidan oʻtkazilmasdan qurilgani aniqlangan. Tekshiruvchilar beton ustunlarda boʻshliqlar, poydevor ostida suv borligi va loyihadagi drenaj tizimi yoʻqligini qayd etgan. Ushbu bloklarda qurilish vaqtincha toʻxtatilgan.
Kompaniya tomonining bayonotlari
Marat Hamdamov 2025-yilda ishlar butunlay emas, vaqtincha toʻxtatilganini va kompaniya qonun doirasida faoliyat yuritayotganini aytgan. Ijtimoiy tarmoqlarda tarqatgan videomurojaatida u hamkorlari uni “Sergeli City” va “Bristol City” loyihalaridan chetlatgani, ofis va qurilish maydonlariga kiritilmayotgani, oʻziga va oilasiga tahdid qilinganini maʼlum qilgan. Uning soʻzlariga koʻra, kompaniya nomi uning roziligisiz “Imtiyoz”ga oʻzgartirilgan, u esa mijozlar oldidagi majburiyatlarini bajarish niyatida.
Oʻzini “Imarat Development” direktori deb tanishtirgan Olim Mamatov Kun.uzga ayrim bloklarda qurilish va pardozlash ishlari davom etayotganini aytgan. Uning bayonotiga koʻra, “Sergeli City”ning rejalashtirilgan 61 ta blokidan 16 tasi 2027-yil yanvarigacha uch bosqichda topshiriladi. Mamatov keyinroq asoschilar oʻrtasidagi munosabatlar yaxshilangani va Hamdamov loyihalarga qaytishi mumkinligini ham bildirgan.
Kengroq kontekst: ulushdorlarni himoya qilish tizimi
2026-yil 10-iyunda Prezidentga qilingan taqdimotda oʻtgan yili 3 mingga yaqin ulushdor uy-joy qurilishida jami 668 mlrd soʻm zarar koʻrgani maʼlum qilingan. Oʻsha taqdimotga koʻra, ulushli koʻp qavatli uy-joy qurilishi soʻnggi yillarda 2,5 baravar oʻsib, 11 mln kv. metrdan oshgan.
Xaridorlar pulini himoya qilish uchun eskrou tizimi, yaʼni toʻlov qurilish tugaguncha maxsus bank hisobvaragʻida turishi 2025-yil 27-yanvardagi Prezident farmonida belgilangan edi. Reja boʻyicha u 2025-yil 1-iyuldan ixtiyoriy, 2026-yil 1-yanvardan majburiy boʻlishi kerak edi. 2026-yil yanvarida Adliya vazirligi buning uchun huquqiy asos hali tayyor emasligini bildirgan. 2025-yil dekabrda Qurilish vaziri yangi qoidalar faqat yangi loyihalarga tatbiq etilishini aytgan.
Qonunchilik palatasi ulushli qurilish toʻgʻrisidagi qonun loyihasini 2026-yil 28-iyulda birinchi oʻqishda qabul qildi. Loyiha quyidagilarni nazarda tutadi:
- xaridor toʻlovlari qurilish tugaguncha eskrou hisobvaragʻida saqlanadi;
- “bir loyiha — bir tashkilot” tamoyili: bir obyekt uchun yigʻilgan mablagʻ boshqa obyektga yoʻnaltirilmaydi;
- ulushli qurilish shartnomalari notarial tasdiqlanadi va davlat roʻyxatidan oʻtkaziladi;
- xaridor shartnoma tuzishdan oldin quruvchining moliyaviy holati, yer huquqi va qurilish jarayoni haqida maʼlumot olishi mumkin boʻladi.
Muhokamada deputatlar jinoiy javobgarlikka oid ayrim normalarni, xususan, zararni ikki baravar qoplagan shaxsni javobgarlikdan ozod qilish tartibini aniqlashtirish zarurligini taʼkidlagan. Ikkinchi oʻqish sanasi eʼlon qilinmagan.
Keyingi bosqichlar
“Imarat Development” ishi boʻyicha tergov harakatlari davom etmoqda. Ulushli qurilish toʻgʻrisidagi qonun loyihasi Qonunchilik palatasida ikkinchi oʻqishni kutmoqda.
Manbalar: Toshkent shahar IIBB matbuot xizmati; Kun.uz (2025-yil 30-sentabr; 2026-yil 31-oktabr, 1–2-noyabr); Gazeta.uz (2026-yil 1-noyabr); Spot.uz (2026-yil 10-iyun, 28-iyul, 2-noyabr); Daryo.uz (2025-yil dekabr).
